Рапс өнімділігіне фунгицидтердің әсері | Статья в журнале «Молодой ученый»

Отправьте статью сегодня! Несмотря на коронавирус, электронный вариант журнала выйдет 6 июня.

Опубликовать статью в журнале

Авторы: ,

Рубрика: Молодой ученый Қазақстан

Опубликовано в Молодой учёный №15 (305) апрель 2020 г.

Дата публикации: 07.04.2020

Статья просмотрена: 6 раз

Библиографическое описание:

Аринов, Б. К. Рапс өнімділігіне фунгицидтердің әсері / Б. К. Аринов, Н. Ж. Алпысбай. — Текст : непосредственный // Молодой ученый. — 2020. — № 15 (305). — С. 418-420. — URL: https://moluch.ru/archive/305/68607/ (дата обращения: 25.05.2020).



Ауыл шаруашылығы өндірісінде рапс майлы және малазықтық дақыл болып саналады. Сол себепті жылдан-жылға рапс дақылына деген сұранс артуда. Біздің зерттеуіміздің мақсаты рапс дақылының өсіп-дамуы барысында ауруларға шалдығуын бақылау жіне өнімділігіне фунгицидтердің әсерін зерттеу.

Кілттік сөздер: фунгицидтер, альтернариоз, пестицид, өнімділік.

В сельскохозяйственном производстве рапс является масличной и кормовой культурой. Поэтому из года в год увеличивается спрос на семена рапса. Целью нашего исследования является изучение влияния фунгицидов на урожайность и контроль заболеваемости в процессе развития культуры рапса.

Ключевые слова: фунгициды, альтернариоз, пестициды, урожайность.

Ауыл шаруашылығы — біздің негізгі ресурсымыз, бірақ оның әлеуеті толық пайдаланылмай отыр. Ел ішінде ғана емес, шетелде де сұранысқа ие органикалық және экологиялық таза өнім өндіру үшін зор мүмкіндіктер бар [1].

Қазақстан Республикасының агроөнеркәсіптік кешеңін дамытудың 2017–2021 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасында: майлы дақылдардың егіс алаңы 2015 жылы 2,0 млн. гектарды немесе жалпы егіс алаңының 9,5 %-ын құрады. 2011 жылмен салыстырғанда майлы дақылдардың жалпы алаңындағы күнбағыстың үлес салмағы 15,6 пайызға қысқарды, бұл ретте рапстың үлесі — 3,6 %-ға, зығырдың үлесі 13,4 %-ға, май бұршақтың (соя) үлесі — 1,3 %-ға ұлғайды [2].

Зерттеу жұмысының мақсаты: Ақмола облысы, Сандықтау ауданы «Каменка и Д» ЖШС-гі жағдайында рапс дақылынафунгицидтерді қолданану және сараптама жасай отырып өнімділігіне баға беру.

Зерттеу жүргізудің орны мен әдістемесі:

Зерттеу жүргізу орны Ақмола облысы, Сандықтау ауданы «Каменка и Д» ЖШC-гі жағдайында зерттеу жұмыстары атқарылды. Рапс дақылын себу жұмыстары — 17 мамыр, себу тәсілі қатардағы, себу мөлшері — 2,5 млн/га, суармасыз аймақ жағдайында зерттеулер жүргізілді. Зерттеу нысаны ретінде — рапстың «Герос» сорты алынды.

Зерттеудегі тәжірибе алаңының ені — 12 м, ұзындығы — 100,0 м. Бір мөлдектің жалпы ауданы 1200,0 м2. Тәжірибедегі қайталанымдар саны — 3.

Зерттеу жүргізу жұмыстарының әдістемелері: Рапс дақылының фенологиялық даму кезеңдерін Қазақстан Республикасының мемлекеттік ауылшаруашылық дақылдары сорттарын сынау әдістемесі негізінде жасалынды [3].

Рапс дақылының өнімділік құрылым элементтері мен биологиялық өнімділіктерін әдістемеге сай зертханада жұмыстар атқарылды [4].

Қазақстан Республикасының территориясында пайдалануға рұқсат етілген пестицидтер анықтамалығына сәйкес фунгицидтер таңдалынып алынды [5].

Рапс дақылынан алынған ғылыми зерттеу нәтижелерін Б. А. Доспехов әдістемесі бойынша математикалық талдаулар жүргізілді [6].

Зерттеу нәтижелері: Ақмола облысы, Сандықтау ауданы «Каменка и Д» ЖШC-гі жағдайында рапс дақылының зерттеу жұмыстарының нәтижелері төмендегі кестелерде көрсетілген. Рапстың фенологиялық кезеңдерін бақылау барысында, шанақтану-гүлденуі кезеңінде альтернариоз ауруына шалдығу байқалды (кесте 1).

Кесте 1

Рапстың өсіп-даму кезеңдері бойынша аурулармен залалдануы, 2019

Рапстың өсіп-даму кезеңдері

Аурулармен залалдануы

Өну

-

Егін көгі

-

Жапырақтану

-

Сабақтану

-

Шанақтану

Альтернариоз

Гүлдену

Альтернариоз

Бұршаққындардың пайда болуы

-

Пісу

-

Өнімді пісу

-

* Ескертпе: (-) ауру байқалмады.

Рапс өсіп-даму кезеңдері барысында шашақтану және гүлдену фазаларында альтернариоз ауруымен зақымдалуы байқалды.

«Ақмола облысы, Сандықтау ауданы «Каменка и Д» ЖШС-гі жағдайында рапс дақылының аурулармен залалдануы деңгейі төмендегі кестеде көрсетілген (Кесте 2).

Кесте 2

Рапс дақылын альтернариоз ауруына қарсы фунгицидпен өңдеу тиімділіктері (%), 2019 ж.

Зерттеу нысаны-рапс дақылы (Герос сорты)

Аурулармен залалдануы,% оның ішінде: альтернариоз ауруына қарсы

өңдегенге дейін

өңдегеннен кейін

1

Өндеусіз (бақылау)

29,5

32,5

2

Амистар экстра 280, с.к

29,9

8,4

3

Пиктор, 40 % к.с

28,9

14,7

Рапс дақылының альтернариоз ауруымен залалдануы: шанақтану-гүлдену кезеңінде байқалды. Осыған орай Қазақстан Республикасының территориясында пайдалануға рұқсат етілген фунгицидтер анықтамалығына сәйкес Амистар экстра 280, с.к. фунгицидімен өңделген танап 29,9 % дан -8,4 % -ға кеміді. Сонымен қатар Пиктор, 40 % к.с фунгицидімен өңделген танап өңделгенге дейін 28,9 % аурулармен залалданса, өңдеуден кейінгі нәтижесі — 14,7 %-ды құрады.

Танаптағы рапс дақылының шанақтану-гүлдену кезеңінде Пиктор, 40 % к.с фунгицидімен өңдеу өте жоғары көрсеткішке ие болды.

Кесте 3

Рапс дақылының танаптық өнгіштігі мен өсімдіктердің сақталуы, 2019 ж.

Зерттеу обьектісі рапс дақылы

Танаптық өнгіштігі

Өсімдіктердің сақталуы

дана, м2

%

дана, м2

%

1

Өндеусіз (бақылау)

206

82,4

145

70,3

2

Амистар экстра 280

213

85,2

167

78,4

3

Пиктор, 40 % к.с

215

86,0

165

76,7

Рапс дақылының танаптық өнгіштігі мен өсімдіктердің сақталуы көктемгі танаптық өнгіштік өңдеусіз мөлдектерде (бақылау нұсқасы) 206 дана/м2, бұл 82,4 %-ды құрады, ал өсімдіктердің сақталуы 145 дана/м2, яғни 70,3 %-ды қалыптастырды. Ал, Амистар экстра фунгицидің қолданғанда танаптық өнгіштік 213 дана/м2 болы, бұл көрсеткіш 85,2 %-ды құрады. Өсімдіктердің сақталуы бойынша 167дана/м2, 78,4 % құрады. Пиктор, 40 % к.с фунгициды қолданғанда танаптық өнгіштік 215 дана/м2 86 %. Өсімдіктердің сақталуы 165дана/м2 76,7 %құрады.

Кесте 4

Рапстын өнімділік құрылым элементтері, 2019 ж.

Зерттеу обьектісі рапс дақылы

1 м2 алаңдағы өсімдіктер саны, дана

1 өсімдіктегі дән саны, дана

1000 дәннің массасы, г

Биологиялық өнімділік, ц/га

Нақты өнімділік, ц/га

1

Өндеусіз (бақылау)

162

143

4,3

10,0

9,1

2

Амистар экстра 280

167

150

4,5

11,2

10,0

3

Пиктор, 40 % к.с

165

147

3,9

10,1

9,4

1000 дәннің массасы бойынша өңдеусіз бақылауда 4,3 г, Амистар экстра 280 4,5, Пиктор 40 % к.с 3,9 г көрсетті.

Рапстын өнімділік құрылым элементтерін зерттеу нәтежиелері бойынша өңдеусіз бақылау нұсқасында биологиялық өнімділік 10 ц/га, Амистар эктра 280 фунгицидімен өнделген мөлдектерде 11,2 ц/га, Пиктор, 40 % к.с фунгициді 10,1 ц/га құрады. Мұнда фунгицидтермен өнделген мөлдектер өнделмеген мөлдектерге қарағанда 0,1–1,2 ц/га қосымша өнімді қалыптастырды.

Нақты өнімділікті ең жоғары көрсеткен амистар фунгициді 10 ц/га. Өңдеусіз бақылау 9,1 ц/га өнім нақты өнім. Пиктор,40 % к.с фунгициді 9,4 ц/га нақты өнім берді.

Әдебиет:

  1. ҚР президенті Қ.К.Тоқаевтың Қазақстан халқына жолдауы. [Электрон.ресурс.]. — URL: http://www.akorda.kz/kz/addresses/addresses_of_president/memleket-basshysy-kasym-zhomart-tokaevtyn-kazakstan-halkyna-zholdauy.
  2. Қазақстан Республикасының агроөнеркәсіптік кешенін дамытудың 2017–2021 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы. [Электрон.ресурс.]. — URL: http://adilet.zan.kz/kaz/docs/P1600000894.
  3. Методика проведения сортоиспытания сельскохозяйственных растений. Утверждена приказом Министра сельского хозяйства Республики Казахстан от «13» мая 2011 года № 06–2/254.-81 c.
  4. Практикум по растениеводству. Можаев Н. И., Аринов К. К., Шестакова Н. А., Искаков М. А., Серекпаев Н. А. изд. Третье, доп. и перераб., Астана — 2014, 309 с.
  5. Қазақстан Республикасының территориясында пайдалануға рұқсат етілген пестицидтер анықтамалығы. [Электрон.ресурс.]. — URL: https://moa.gov.kz/documents/1549367142.
  6. Доспехов Б. А. Методика полевого опыта (с основами статистической обработки результатов исследований). — 5-е изд., доп. и перераб.-М.: Агропромиздат, 1985. — 351 с, ил. — (Учебники и учеб. пособия для высш. учеб. заведений).
Основные термины (генерируются автоматически): URL, рапс, дан, экстра.


Похожие статьи

Перспективы нового сорта ярового рапса Осирис 00-типа для...

В статье приведены основные результаты многолетнего исследования по созданию нового среднеспелого сорта ярового рапса 00-типа Осирис. Рапс яровой Осирис получен методом внутривидовой гибридизации при простом парном скрещивании сортов СибНИИК 21 и...

Влияние сроков посева и норм высева на продуктивность...

Рапс – культура больших потенциальных возможностей, хорошо приспособленная к условиям умеренного климата нашей страны. Расширение его посевных площадей имеет широкие перспективы в России, прежде всего, для увеличения производства растительного масла...

Показатели качества рапсового масла, полученного в условиях...

Масложировая промышленность является ведущей отраслью в системе продовольственной индустрии агропромышленного комплекса нашей республики. Промышленность перерабатывает масличное сырье, такое как семена сои, горчицы, льна, подсолнечника, рапса и других культур...

Применение инсектицидных протравителей на яровом рапсе и их...

Яровой рапс для Северного Казахстана имеет огромное хозяйственное значение, как масличная и кормовая культура. В степном земледелии посевы рапса могут быть использованы для защиты почвы от водной и ветровой эрозии, для сидерации...

Развитие производства рапса как способ совершенствования...

В статье рассмотрены тенденции развития производства и переработки рапса. Предложен способ совершенствования экономической деятельности организации по наращиванию объемов производства и переработки семян рапса для реализации и использования рапсового жмыха...

Экономическая и энергетическая эффективность технологических...

Мероприятия по использованию технологических приемов выращивания культур в сельскохозяйственном производстве должны быть энергетически и экономически целесообразными [1]. По данным Федерального агентства сельского хозяйства на...

Наноматериалы для возделывания растительного сырья биотоплива

Важнейшими культурами для получения биотоплива являются кукуруза и рапс. Повышение продуктивности и качества сырья для биотоплива - проблема актуальная. Известно, что в сельскохозяйственном производстве используется только небольшая доля биологического...

Влияние сроков посева и нормы высева на продуктивность...

Яровой рапс обладает комплексом ценных качеств, таких как широкая экологическая пластичность, холодостойкость, скороспелость, многоукосность, высокая кормовая и семенная продуктивность, которые выгодно отличают его от многих сельскохозяйственных культур...

Развитие производства и контролируемые параметры качества...

В данной статье изложена информация о развитии производства и контролируемые параметры качества нерафинированных подсолнечных масел. Актуальность статьи обусловливается исследованием вопроса связанным с повышением качества очистки нерафинированных...

Похожие статьи

Перспективы нового сорта ярового рапса Осирис 00-типа для...

В статье приведены основные результаты многолетнего исследования по созданию нового среднеспелого сорта ярового рапса 00-типа Осирис. Рапс яровой Осирис получен методом внутривидовой гибридизации при простом парном скрещивании сортов СибНИИК 21 и...

Влияние сроков посева и норм высева на продуктивность...

Рапс – культура больших потенциальных возможностей, хорошо приспособленная к условиям умеренного климата нашей страны. Расширение его посевных площадей имеет широкие перспективы в России, прежде всего, для увеличения производства растительного масла...

Показатели качества рапсового масла, полученного в условиях...

Масложировая промышленность является ведущей отраслью в системе продовольственной индустрии агропромышленного комплекса нашей республики. Промышленность перерабатывает масличное сырье, такое как семена сои, горчицы, льна, подсолнечника, рапса и других культур...

Применение инсектицидных протравителей на яровом рапсе и их...

Яровой рапс для Северного Казахстана имеет огромное хозяйственное значение, как масличная и кормовая культура. В степном земледелии посевы рапса могут быть использованы для защиты почвы от водной и ветровой эрозии, для сидерации...

Развитие производства рапса как способ совершенствования...

В статье рассмотрены тенденции развития производства и переработки рапса. Предложен способ совершенствования экономической деятельности организации по наращиванию объемов производства и переработки семян рапса для реализации и использования рапсового жмыха...

Экономическая и энергетическая эффективность технологических...

Мероприятия по использованию технологических приемов выращивания культур в сельскохозяйственном производстве должны быть энергетически и экономически целесообразными [1]. По данным Федерального агентства сельского хозяйства на...

Наноматериалы для возделывания растительного сырья биотоплива

Важнейшими культурами для получения биотоплива являются кукуруза и рапс. Повышение продуктивности и качества сырья для биотоплива - проблема актуальная. Известно, что в сельскохозяйственном производстве используется только небольшая доля биологического...

Влияние сроков посева и нормы высева на продуктивность...

Яровой рапс обладает комплексом ценных качеств, таких как широкая экологическая пластичность, холодостойкость, скороспелость, многоукосность, высокая кормовая и семенная продуктивность, которые выгодно отличают его от многих сельскохозяйственных культур...

Развитие производства и контролируемые параметры качества...

В данной статье изложена информация о развитии производства и контролируемые параметры качества нерафинированных подсолнечных масел. Актуальность статьи обусловливается исследованием вопроса связанным с повышением качества очистки нерафинированных...

Задать вопрос